Agar siz ushbu xabarni oʻqiyotgan boʻlsangiz, demak, saytimizga tashqi resurslarni yuklashda muammolarga duch kelmoqdamiz.

If you're behind a web filter, please make sure that the domains *.kastatic.org and *.kasandbox.org are unblocked.

Asosiy kontent

Hujayra membranasi. Takrorlash.

Asosiy atamalar

AtamaTaʼrif
Hujayra membranasiHujayraning ichki muhitini oʻrab turib, hujayradan chiqadigan va unga kiradigan moddalalarni nazorat qiluvchi maxsus tuzilma
GidrofobSuvni itaruvchi molekula (“suvdan qoʻrquvchi”)
GidrofilSuvga tortiluvchi molekula (“suvni sevuvchi”)
AmfipatikGidrofil va gidrofob qismlar tutuvchi molekula
FosfolipidGlitserin, ikkita yogʻ kislota qoldigʻi va fosfat guruhidan iborat amfipatik lipid
Fosfolipid qoʻshqavatDumlari ichkariga qaragan ikki qavat fosfolipidlardan tuzilgan biologik membrana
Yarimoʻtkazuvchi membranaAyrim moddalarni oʻtkazadigan membrana

Hujayra membranasining tuzilishi va vazifasi

Hujayra membranasi – yarimoʻtkazuvchi (yoki tanlab oʻtkazuvchi). U turli lipid, oqsil va uglevodlar bilan birgalikda fosfolipid qoʻshqavatdan tuzilgan.
Grafik material OpenStax CNX Biologyʼdan oʻzgartirib olindi.
Har bir fosfolipid amfipatik boʻlib, ikkita gidrofob dum va gidrofil bosh qismlaridan iborat. Gidrofob dumlar ichkarida bir-biriga qarab joylashadi, gidrofil bosh qismi esa tashqariga qarab joylashadi.
Grafik material OpenStax Biologyʼdan olindi.
Hujayra membranasining oʻziga xos xususiyati u orqali kichik moddalarning (kislorod yoki karbonat angidrid) oson oʻtishiga imkon beradi.

Koʻp uchraydigan xatolar va notoʻgʻri tushunchalar

  • Gidrofob dumlar ichkariga va gidrofil boshlar tashqariga qarab joylashadi. Agar siz buni esdan chiqarib qoʻysangiz, “fobiya” soʻzi “qoʻrquv” maʼnosini anglatishini eslang. Gidrofob dumlar suvdan qoʻrqadi, shuning uchun ular hujayra tashqarisi va ichkarisidagi suvli eritmalardan iloji boricha uzoqroq boʻlishga harakat qiladi.
  • Hujayra membranasi fosfolipid qoʻshqavatdan tuzilgan, lekin bu ikki atama bir narsa emas. Hujayra membranasining bir qismi ikki qavat fosfolipid molekulalaridan tuzilgan. Lekin hujayra membranasi oqsil va uglevod singari makromolekulalar ham tutadi. Shu sababli hujayra membranasi fosfolipid qoʻshqavatdan tuzilgan deyishimiz mumkin, lekin membrana faqat fosfolipidlardan tuzilgan deya olmaymiz.