If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Agar veb-filtrlardan foydalanayotgan boʻlsangiz *.kastatic.org va *.kasandbox.org domenlariga ruxsat berilganligini tekshirib koʻring.

Asosiy kontent

Aylanishlar haqida tushuncha

 Aylanishlar nima ekanini va ushbu interfaol vidjetda ularni qanday bajarishni oʻrganing.
Nuqtaga nisbatan koʻchirish nima ekanini koʻrish maqsadida yurgichni ushlang va uni bir tomondan boshqa tomonga harakatlantiring. Bu boshqa nuqtaning P atrofida aylanishiga olib keladi.
Ajoyib! Siz nuqtani aylantirdingiz. Geometriyada aylantirish narsalarning muayyan markaziy nuqta atrofida aylanishiga olib keladi. Eʼtibor bering, aylanadigan nuqtaning markazgacha masofasi bir xil, faqat mos holatlar oʻzgaradi.
Kvadrat oʻzining uchlaridan biri atrofida qanday aylanishini koʻrish uchun nuqtani yurgizgich atrofida harakatlantiring.
Kvadrat tomonlari yoʻnalishni qanday oʻzgartirishiga eʼtibor bering. Bunda umumiy shakl asl holatida saqlanib qoladi. Nuqtaga nisbatan koʻchish shakllarni buzmaydi, ularni shunchaki aylantiradi. Bundan tashqari, aylanish markazi boʻlgan uchning umuman harakat qilmasligini unutmang.
Nuqtaga nisbatan koʻchishga oid asosiy tushunchalarni ham bilib oldik. Keling, endi ulardan yanada aniqroq foydalanishni oʻrganamiz.

Nuqtaga nisbatan koʻchish burchagi

Har qanday nuqtaga nisbatan koʻchish ikkita muhim koʻrsatkich orqali aniqlanadi: aylanish markazi (biz allaqachon bundan oʻtdik) va aylanish burchagi. Burchak tekislikni markaz atrofida qanchaga burishimizni aniqlaydi.
Masalan, start color #ca337c, A, prime, end color #ca337c bu start color #11accd, A, end color #11accd ning P atrofida aylanishi natijasi deyishimiz mumkin, biroq bu yetarlicha aniq emas.
Aylanish burchagi kattaligini topish uchun start overline, P, A, end overline va start overline, P, A, prime, end overline kesmalar oʻrtasida hosil boʻlgan burchakka qaraymiz.
Bu yerda start color #ca337c, A, prime, end color #ca337c nuqta start color #11accd, A, end color #11accd ni P markaz boʻylab 45degrees aylantirish natijasidir deyishimiz mumkin.

Soat strelkasi boʻylab va soat strelkasiga qarshi aylanish

Anʼanaviy ravishda musbat burchak darajalari soat strelkasiga qarshi aylanishni aks ettiradi. Agar biz soat strelkasi boʻylab aylantirishni xohlasak, unda manfiy burchak darajasidan foydalanamiz.
Jumladan, bu yerda P nuqtaning -30degrees burchakka aylanish natijasi koʻrsatilgan.
Biz soat yoʻnalishi boʻylab va soat yoʻnalishiga qarshi aylantirishni bu usul bilan aniqlashimizga jiddiy sabab boʻlmasa-da, muhimi shundaki, aylanishni ifodalovchi kelishilgan tizim mavjud.

Manbalar va ularning aksi

Istalgan simmetrik koʻchish uchun bizda asosiy figura, yaʼni asoslanib koʻchirishimiz mumkin boʻlgan va uning natijasi sanalgan proyeksiya figura mavjud. Jumladan, bizning nuqtaga nisbatan koʻchish misolimizda asosiy nuqta start color #11accd, A, end color #11accd, uning proyeksiyasi esa start color #ca337c, A, prime, end color #ca337c edi.
Eʼtibor bering, biz start color #ca337c, A, prime, end color #ca337c proyeksiyani –A bir deb koʻrsatamiz. Simmetrik koʻchirish bilan misol yechayotganingizda asosiy shakl va proyeksiya uchun bir xil harf ishlatib, proyeksiyaga shunchaki “bir” soʻzini qoʻshib ayting.

Keling, bir nechta mavzuga oid mashqlarni bajarib koʻramiz.

1-misol

Kesmani P dan 90degrees ga buring.

2-mashq

Uchburchakni P dan -60degrees ga buring.

3-mashq

Aylanani P dan 255degrees ga buring.

Qiziqarli masala №1

start color #ca337c, R, end color #ca337c, start color #ca337c, S, end color #ca337c va start color #ca337c, T, end color #ca337c nuqtalar turli aylanish natijasidagi start color #11accd, Q, end color #11accd nuqtaning proyeksiyalaridir.
Har bir proyeksiyani oʻzining nuqtaga nisbatan koʻchishiga moslang.

Qiziqarli masala №2

start color #ca337c, start overline, C, prime, D, prime, end overline, end color #ca337c kesma start color #11accd, start overline, C, D, end overline, end color #11accd ni P nuqtadan soat yoʻnalishiga qarshi aylantirish natijasidir.
Qaysi ifoda aylanish burchagini ifodalaydi?
Bitta javobni tanlang:
Bitta javobni tanlang: